De valkuil van de strandbal: Waarom vechten tegen angst averechts werkt

De meeste mensen die kampen met paniek of angst hebben één grote, en volkomen logische, wens: "Ik wil van mijn angst af." Angst is oncomfortabel, vermoeiend en beperkend. Dus wat doen we instinctief? We gaan ertegen in verzet. We proberen het gevoel te onderdrukken, we vermijden spannende situaties of we worden boos op onszelf omdat we wéér zenuwachtig zijn.

Dat onderdrukken lijkt op de korte termijn vaak even te werken, tot de angst als een boemerang omdraait en je alsnog genadeloos onderuithaalt. Om te begrijpen waarom dit gevecht averechts werkt, gebruiken we in de psychologie vaak een hele simpele vergelijking: de strandbal-metafoor.

‍

De illusie van de strandbal onder water

OStel je voor dat jouw angst een felgekleurde strandbal is, en jij ligt in een zwembad. Je schaamt je voor die bal, je wilt hem niet zien en je wilt vooral niet dat anderen hem zien. Dus wat doe je? Je duwt hem met gestrekte armen onder water.

Dat werkt, want de bal is even uit het zicht. Maar denk eens na over wat dit je kost:

• Het vreet energie: Het onder water houden van een met lucht gevulde bal kost continu fysieke en mentale kracht.
• Je bent beperkt: Omdat je beide handen nodig hebt om die bal onder water te houden, kun je niet zwemmen. Je kunt geen drankje pakken, niet spelen en niet ontspannen. Je staat stil.
• De onvermijdelijke klap: Zodra je ook maar heel even verslapt, wegglijdt of gewoonweg te moe wordt, schiet die bal met dubbele vaart omhoog. Recht in je gezicht.

Verzet tegen angst is precies dat. Het krampachtig wegdrukken van je emoties is vaak nog veel vermoeiender dan de emotie zélf. En bovendien werkt het maar tijdelijk.

‍

Hoe laat je de bal los?

Het klinkt misschien tegenstrijdig, maar de enige manier om je handen weer vrij te krijgen, is door te stoppen met duwen. Je laat de strandbal omhoog komen en accepteert dat hij naast je in het water drijft. Dat is in het begin ongemakkelijk; de bal dobbert tegen je aan en is duidelijk zichtbaar.

Maar merk op wat er gebeurt:

1. Je houdt energie over: Je hoeft niet meer krampachtig te duwen en te vechten.
2. Je hebt je handen vrij: Je kunt weer zwemmen in de richting die jij op wilt. De bal drijft wel met je mee (de angst is er nog), maar híj bepaalt niet langer of jij beweegt of stilstaat.

We noemen dit bereidheid of ruimte maken. De focus verschuift van: "Ik hoop dat ik niet bang word" naar "Ik kan doen wat ik belangrijk vind, ongeacht of ik bang word."

‍

Pak zelf de regie terug

Stoppen met vechten is makkelijker gezegd dan gedaan. Je brein is namelijk geprogrammeerd om ongemak uit de weg te gaan. Wil jij leren hoe je die worsteling in de praktijk loslaat?

In de online zelfhulpprogramma's van Angst Advies leer je via bewezen methodieken uit de spreekkamer (zoals ACT en CGT) hoe je de regie terugpakt. Of het nu gaat om paniekaanvallen, tandartsangst of spreekangst: we helpen je om het gevecht te staken en de stappen te zetten naar een leven met meer vrijheid. Zonder wachtlijst, direct vanuit je eigen woonkamer.

‍

Bekijk alle programma's en vind de route die bij jou past