Ken je dat gevoel? Je zit rustig op de bank of je staat in de rij bij de supermarkt, en uit het niets begint je hart te bonzen. Het zweet breekt je uit, je ademhaling schiet omhoog en je voelt een enorme drang om te vluchten. Er is geen direct gevaar, geen aanstormende auto en geen roofdier. Toch staat je lichaam in lichterlaaie. Wat gebeurt er op zo'n moment? Je interne rookmelder gaat af.
Diep in je brein zit een klein amandelvormig kerntje: de amygdala. Beschouw dit als je interne bodyguard. Zijn enige taak is 24/7 scannen op gevaar. Zodra hij denkt dat er iets mis is, drukt hij vol op de grote rode knop. Adrenaline gulpt door je bloedbaan, je bloeddruk stijgt en je spieren spannen zich aan. Je lichaam maakt zich in een fractie van een seconde klaar om te vechten of te vluchten.
Het probleem? Je bodyguard is razendsnel, maar niet heel erg slim. Hij ziet namelijk geen verschil tussen écht levensgevaar (een aanstormende vrachtwagen) en een angstige gedachte (een rampscenario in je hoofd).
Bij mensen die last hebben van paniekaanvallen, staat dit alarmsysteem simpelweg te scherp afgesteld. De rookmelder gaat al loeien bij een aangebrand stukje brood, terwijl er nergens sprake is van een uitslaande brand.
De fysieke reactie die je voelt is heel echt, maar de aanleiding is dat niet. Het is een vals alarm. Je lichaam is niet aan het bezwijken, het maakt zich juist klaar voor actie.
Omdat je brein in een veilige omgeving geen externe dreiging kan vinden, gaat het ín je lichaam zoeken naar de oorzaak van al die adrenaline. Je voelt je hart overslaan of je wordt licht in je hoofd, en je interne paniekzaaier trekt direct een alarmerende conclusie: "Ik krijg een hartaanval" of "Ik verlies de controle".
Die gedachten werken als extra brandstof voor de angst. Je schiet in de weerstand en probeert de paniek weg te drukken. We noemen dit ook wel de strandbal-metafoor: je probeert de angst als een strandbal met alle macht onder water te duwen. Dat kost niet alleen enorm veel energie, maar zodra je even verslapt, schiet die bal met dubbele vaart recht in je gezicht terug. Het gevecht tégen de angst is vaak zwaarder dan de angst zelf.
Je kunt je bodyguard helaas niet ontslaan, maar je kunt je brein wél heropvoeden. Dat doe je niet door vermijding, maar door het systeem te trainen.
Je interne alarmsysteem herkalibreren vraagt om oefening en moed, maar je hoeft het niet alleen te doen. Wil je de theorie in de praktijk brengen? In het Angst Advies Programma: Paniek ga je onder andere aan de slag met interoceptieve exposure en leer je via concrete opdrachten hoe je het valse alarm stopt, zónder de ellenlange wachtlijst van de GGZ.
Bekijk het programma en start direct met jouw herstel.
